تاريخچه تقويم شمسي و قمري

تاريخچه تقويم شمسي و قمری

سال ۴۶۷ در زمان سلطنت جلال الدين ملکشاه سلجوقي و وزارت خواجه نظام الملک ، چون خواستند ترتيب تقويم يعني محاسبه سال و ماه را بر طبق قوانين نجومي و دقيق معين کنند، گروهي از دانشمندان آگاه به علم نجوم را براي اين کار انتخاب کردند و آنها مامور بودند تا محاسبه را ترتيب دهند و اين محاسبه ، درست ترين و دقيق ترين محاسبه سال شماري و معروف به تقويم جلالي است و خيام يکي از اين دانشمندان و گويا سرپرست اين گروه بوده است.هر دستگاه تقسيم زمان به سال ، ماه ، هفته و روز و جدولي که شامل اين تقسيمات است ، به تقويم يا تاريخ موسوم است.همه اين دستگاه هاي قراردادي حساب زمان در نهايت به امور متناوب طبيعي و دوره هاي گردش طبيعي برمي گردد. در واقع بايد گفت که تاريخ تقويم از زماني شروع مي شود که انسان به حال ماندگاري به زراعت پرداخت ؛ در نتيجه متوجه شد که موسم بذرافشاني به فواصل منظم همه ساله بازمي گردد.سپس به شمردن ايام ميان دو موسم متوالي بذرافشاني پرداخت

ماههاي قمري و مشکلات آن ¤¤¤

از نخستين پيشرفت هايي که در حساب زمان حاصل شد، اتخاذ دوره گردش قمر بود. منجمان دو تعريف براي ماه دارند؛ ماه نجومي که فاصله زماني ميان دو عبور متوالي قمر از مقابل يک ستاره ثابت است و ماه هلالي ، که فاصله زماني ميان دو مقارنه قمر و خورشيد است.ماهي که در آن روزها از آن استفاده مي شد، ماه هلالي بود. پس از آن که استفاده از ماههاي قمري بر استفاده فصلها در تقسيم سال طبيعي غلبه پيدا کرد، ماهها را بر حسب فصلي که در آن مي افتاد، نامگذاري کردند.مبنا قرار دادن ماههاي قمري ، به عنوان حساب زمان ، با مشکل مواجه شد؛ چون پديده هاي طبيعي که ماهها به مناسبت آنها نامگذاري شده بودند، بايد همواره در همان ماه پيش بيايد که اين ممکن نيست. راصدين نخستين ، وسيله اي براي محاسبه طول دقيق سال شمسي و قمري نداشتند، ولي عده اي از آنها، با شمردن تعداد ايام ميان ۲ انقلاب متوالي يا ۲ اعتدال متوالي و حساب متوسط ارقام حاصل در طي چندين سال ، طول سال شمسي را نزديک به ۳۶۵ شبانه روز به دست آورده بودند. اين گونه که مشهود است، سال شمسي نزديک به ۱۱ شبانه روز از ۱۲ ماه هلالي ، طولاني تر است. اگر يک رصدکننده بدوي مي خواست تناظر ماهها را با فصول طبيعي تا حدي محفوظ نگه دارد، مجبور بود اختلافي را که از جمع شدن تفاوت ۱۱ روز در هر سال حاصل مي شد و پس از ۳ سال به بيش از يک ماه اضافه مي شد، تصحيح کند.راه ساده اين مساله ، کبس يعني الحاق يک ماه قمري اضافي بود. در چنين دستگاهي ، بعضي سالها ۱۲ماهه و بعضي ۱۳ ماهه مي شدند.بسياري از اقوام بدوي کبس را از طريق مشاهده انجام مي دادند

سال شمسي ¤¤¤

براي مصريان قديم ، به مناسبت نقش حياتي طغيان هاي سالانه رود نيل در اقتصاد زراعتي آنها و به ترتيب نسبتا منظم اين طغيان ها، سال شمسي اهميتي بيش از سال قمري داشت.به همين دليل ، از زمانهاي بسيار دور، تقويم شمسي خالص ، جايگزين تقويم قمري بدوي شد. سال شمسي به ۳ فصل ۴ ماهه تقسيم مي شد.هر ماه ۳۰ شبانه روز بود و پس از ۱۲ ماه ، ۵ روز اضافي درج مي شد و به اين ترتيب ، سال درست ، مرکب از ۳۶۵ شبانه روز بود.در سالي که اين تقويم اختيار شد، اولين روز اولين ماه ، مقارن ، رصد تشريق شعراي يماني آغاز شد و انتخاب آن مسلما به اين سبب بود که تقريبا مقارن آغاز طغيان نيل و انقلاب صيفي بود

تقويم جلالي يا ملکي ¤¤¤

تقويم شمسي که در زمان جلال الدوله ملکشاه سلجوقي تاسيس شد و در قسمت اعظم ايران رواج يافت ، همان تقويمي است که امروزه رايج است.مبدا اين تقويم روز جمعه ۹ رمضان ۴۷۱ هجري قمري است. سال جلالي از اول بهار آغاز مي شود و ۱۲ ماه ۳۰ روزه و ۵روز اضافي به دنبال ماه دوازدهم دارد. روز اول سال جلالي ، يعني روز ورود خورشيد به اعتدال بهاري با روز ورود خورشيد به نخستين درجه حمل انطباق يافت با اين قرارداد، سال جلالي به عکس سال مسيحي که در هر ۱۰ هزار سال ، قريب ۳ روز با سال شمسي اختلاف پيدا مي کند، هميشه مطابق با سال شمسي قرار دارد و آن را مي توان دقيق ترين تقويم جهان دانست ؛ ولي سالهاي کبيسه در تقويم جلالي ، ثابت نيستند و کبيسه کردن موقوف به نتايج رصد هر سال است

تقويم هاي زرتشتي ¤¤¤

زرتشتي گري در دوره ساساني رواج يافت. پس از حمله اعراب ، زرتشتيان در مناطق مختلف پخش شدند که باعث پيدايش تقويم هاي گوناگون شد.تقويم زرتشتي ، خورشيدي است و با زمان تاجگذاري آخرين پادشاه زرتشتي ، يزدگرد سوم ، شروع مي شود.سال تقويم اوستايي (زرتشتي) در هر ۴ سال ، يک شبانه روز يا به طور دقيق تر در هر ۱۲۸ سال ، ۳۱ شبانه روز از سال شمسي حقيقي عقب مي افتد و در نتيجه ، مثلا نوروز در طول سال تغيير مي کند.در باب تنظيم زمان در ايران باستان ، اطلاعات قطعي در دست نيست. احتمالا در بدو امر، سال قمري ايجاد شده ، ولي ظاهرا ميان مردم کشاورز و گله دار، که اساس کارهايشان بر فصول طبيعي است ،بايد بزودي ترتيب کبيسه اي داده شده باشد.اولين شکل تقويم که از آن نزد اقوام ايراني خبر داريم ، تقويم اوستايي قديم است که قمري - شمسي و آغازش بر پايه انقلاب سيفي بوده است.بعيد نيست که در نتيجه مهاجرت اقوام ايراني و به اقتضاي آب و هوا يا به واسطه رابطه اي که با تمدن بابلي و آشوري داشتند، مبدا سال آنها تغيير کرده باشد. نشانه اين تقويم پارسي قديم در کتيبه هاي داريوش پيدا شده است.تقويم اوستايي در تمام جزييات با تقويم مصري مطابق است و هر روز ماه ، چنان که در مصر معمول بوده ، به يک فرشته موکل منسوب و به اسم او موسوم است و البته تنها مشکل در اين تقويم ، همانند بسياري از تقويم هاي ديگر، کبيسه گيري بوده است که اين مشکل با به وجود آمدن تقويم جلالي تا حدودي حل شد

چرا يک شبانه روز 24 ساعت است؟

آيا تا به حال فکر کرده ايد چرا يک شبانه روز 24 ساعت است و بيست ساعت نيست؟ يا چرا يک شبانه روز را 16 قسمت نکرده اند؟ در قديم راهبه های مصری مسئول اعلام وقت شبانه روز بودند آنها زمان را در طول روز با اندازه گيری سايه خورشيد تعيين می کردند ، در شب وقتی نور خورشيد نبود ، اوقات را با نگاه کردن به آسمان ، موقعيت ستاره ها و بالا آمدن آنها از خط افق تعيين می کردند

پس از گذشت مدت زمانی مصريان به فکر افتادند تا زمان يک شبانه روز را به گونه ای تقسيم کنند آنها طول روز خود را 10 ساعت در نظر گرفتند ؛ يک ساعت برای طلوع آقتاب و يک ساعت هم برای غروب خورشيد منظور کردند ، يعنی يک روز 12ساعت شد چون زمان شب و روز را با هم برابر در نظر می گرفتند ، يک شبانه روز اختراع کردند ، در حال حاضر نيز همه از آن تبعيت می کنند مصريها و روميهای قديم ، شبانه روزشان را از نيمه شب آغاز می کردند ؛ همان طور که ما نيز هم اکنون نيمه شب را شروع روز قرا ر می دهيم اما بابليها و يونانيها روز را با طلوع خورشيد شروع می کردند يهوديان قديمی هم آغاز شبانه روز را غروب خورشيد در نظر می گرفتند

چرا ساعت بر مبنای عدد 60 در نظر گرفته شده؟

حـــــــدود شش قرن قبل از ميلاد، بابلي ها «در عصر امپراطوری دوم» چند مورد ابداعي از خود بجای گذاشته اند که امروزه نيز مورد استفاده کليه کشورها ست مرسوم داشتن هفت روز هفته و تعيين عدد پايه 60 برای ساعت، از يادگارهای بابلي ها بشمار ميرودبابلي ها عقيده داشتند چون عدد 60 به اعداد 1 ، 2 ، 3 ، 5 ، 6 ، 10 ، 15 ، 20 ، 30 قابل تقسيم است لذا، اين عدد را پايه در نظر گرفته و مبنای تقسيم بندی ساعت قرار دادند همچنين تقسيم بندی دايره به 360 درجه مضربي از 60، از کارهای بابلي ها ميباشد

بــــــد نيست بدانيم که در گذشته بشر برای دانستن وقت وايام، با توجه به تجربه و دانش زمانه، ساعت هائي را اختراع کرده و مورد استفاده قرار داده است، که مهمترين آنها عبارت مي شده از

ســـــــــــاعت آبي : در اين نوع ساعت، از جريان يک نواخت آب استتفاده ميشده، باين ترتيب که داخل ظرف مدرج سوراخ دار را با آب پر ميکردند آب قطره قطره از سوراخ کوچک مي چکيده، و با توجه بمقدار آب خروجي، زمان تا حدودی معلوم ميشده است

ســـــــــــاعت آفتابي : در ساعت خورشيدی، ميله ای عمودی بر سطح افقي نصب ميشده است با اندازه گيری سايه آن ميله، زمان معلوم ميگرديده

ســـاعت شني يا ماسه ای : تشکيل ميشده از دو حباب شيشه ای چسبيده بهم که ميان آن، سوراخ باريکي برای رد شدن شن يا ماسه تعبيه ميکردند، تا شنها بتدريج از حباب بالا به حباب پايين جمع شود بعد ظرف را وارونه ميکردند و همان عمل تکرار ميشد! با معلوم شدن تعداد دفعات جابجا شده شن ها در حبابها، حدود تقريبي زمان مشخص ميگرديد

بــا پيشرفت علم و دانش بشری، بتدريج ساعتهای دقيق تر مکانيکي، وزنه ای، فنردار، برقي، باطری دار و کامپيوتری جای ساعتهای آبي، آفتابي و ماسه ای را گرفتند مخصوصا" از زمان استفاده انسان از فنر جهت راه انداختن چرخ های دندانه دار، که به ساعت شمار و دقيقه و حتي ثانيه شمار متصل هستند، سنجش دقيق زمان برای همه بطور ساده امکان پذير گرديد در اوايل قرن شانزدهم اولين ساعت مچي آهني، که نسبتا" زمخت بوده، توسط يکنفر آلماني ساخته شد بعدها اواخر قرن هجدهم با استفاده از فنر و چرخ دندانه های بسيار کوچک،امکان ساختن ساعتهای مچي ظريف بوجود آمد، بطوريکه اولين ساعتهای مچي شبيه ساعتهای امروزی، در کشور سوئيس «از سالهای 1790 ببعد» ساخته شد

تــــــــــکنولوژی امروزی، انسان را قادر ساخته ساعتهای بسيار ظريف و دقيق مکانيکي و تمام الکترونيکي، کامپيوتری و حتي اتمي بسازد

بـــــــــين سالهای 1865 تا 1868 بزرگترين، حجيم ترين و جسيم ترين ساعت ديواری جهان، در کليسای سن پير در فرانسه نصب گرديد ارتفاع ساعت 1/12 متر و عرض آن 09/6 متر و ضخامتش 7/2 متر بوده که از 90000 قطعه تشکيل يافته. در مقابل بزرگترين ساعت، ظريف ترين ساعت دنيا فقط 98/0 ميلي متر قطر دارد

چرا ساعت بر مبنای عدد 60 در نظر گرفته شده؟

حـــــــدود شش قرن قبل از ميلاد، بابلي ها «در عصر امپراطوری دوم» چند مورد ابداعي از خود بجای گذاشته اند که امروزه نيز مورد استفاده کليه کشورها ست مرسوم داشتن هفت روز هفته و تعيين عدد پايه 60 برای ساعت، از يادگارهای بابلي ها بشمار ميرودبابلي ها عقيده داشتند چون عدد 60 به اعداد 1 ، 2 ، 3 ، 5 ، 6 ، 10 ، 15 ، 20 ، 30 قابل تقسيم است لذا، اين عدد را پايه در نظر گرفته و مبنای تقسيم بندی ساعت قرار دادند همچنين تقسيم بندی دايره به 360 درجه مضربي از 60، از کارهای بابلي ها ميباشد

بــــــد نيست بدانيم که در گذشته بشر برای دانستن وقت وايام، با توجه به تجربه و دانش زمانه، ساعت هائي را اختراع کرده و مورد استفاده قرار داده است، که مهمترين آنها عبارت مي شده از

ســـــــــــاعت آبي : در اين نوع ساعت، از جريان يک نواخت آب استتفاده ميشده، باين ترتيب که داخل ظرف مدرج سوراخ دار را با آب پر ميکردند آب قطره قطره از سوراخ کوچک مي چکيده، و با توجه بمقدار آب خروجي، زمان تا حدودی معلوم ميشده است

ســـــــــــاعت آفتابي : در ساعت خورشيدی، ميله ای عمودی بر سطح افقي نصب ميشده است با اندازه گيری سايه آن ميله، زمان معلوم ميگرديده

ســـاعت شني يا ماسه ای : تشکيل ميشده از دو حباب شيشه ای چسبيده بهم که ميان آن، سوراخ باريکي برای رد شدن شن يا ماسه تعبيه ميکردند، تا شنها بتدريج از حباب بالا به حباب پايين جمع شود بعد ظرف را وارونه ميکردند و همان عمل تکرار ميشد! با معلوم شدن تعداد دفعات جابجا شده شن ها در حبابها، حدود تقريبي زمان مشخص ميگرديد

بــا پيشرفت علم و دانش بشری، بتدريج ساعتهای دقيق تر مکانيکي، وزنه ای، فنردار، برقي، باطری دار و کامپيوتری جای ساعتهای آبي، آفتابي و ماسه ای را گرفتند مخصوصا" از زمان استفاده انسان از فنر جهت راه انداختن چرخ های دندانه دار، که به ساعت شمار و دقيقه و حتي ثانيه شمار متصل هستند، سنجش دقيق زمان برای همه بطور ساده امکان پذير گرديد در اوايل قرن شانزدهم اولين ساعت مچي آهني، که نسبتا" زمخت بوده، توسط يکنفر آلماني ساخته شد بعدها اواخر قرن هجدهم با استفاده از فنر و چرخ دندانه های بسيار کوچک،امکان ساختن ساعتهای مچي ظريف بوجود آمد، بطوريکه اولين ساعتهای مچي شبيه ساعتهای امروزی، در کشور سوئيس «از سالهای 1790 ببعد» ساخته شد

تــــــــــکنولوژی امروزی، انسان را قادر ساخته ساعتهای بسيار ظريف و دقيق مکانيکي و تمام الکترونيکي، کامپيوتری و حتي اتمي بسازد

بـــــــــين سالهای 1865 تا 1868 بزرگترين، حجيم ترين و جسيم ترين ساعت ديواری جهان، در کليسای سن پير در فرانسه نصب گرديد ارتفاع ساعت 1/12 متر و عرض آن 09/6 متر و ضخامتش 7/2 متر بوده که از 90000 قطعه تشکيل يافته. در مقابل بزرگترين ساعت، ظريف ترين ساعت دنيا فقط 98/0 ميلي متر قطر دارد

براي تبديل انواع تاريخ هاي ميلادي,جلالي و اسلامي به هم از اين لينك استفاده كنين.
(فقط كاربران عضو مي‌توانند لينكها رو مشاهده كنند. عضو شويد و يا وارد شويد.)

صورت فلکي چيست؟

هر صورت فلکي از تعدادی ستارگان ثابت تشکيل يافته است ، که چگونگي قرار گرفتن هر گروه از آنها نسبت به يکديگر ، به يک جسم يا حيوان شباهت دارد ، که اسم آن جسم يا جانور را روی آن دسته گذاشته اند ، که گاهي اين تشبيه نيز بي مورد است برخي از اين اسامي عبارتند از : خرس بزرگ و خرس کوچک «دّب اکبر و دّب اصغر» سوسمار ، دلو ، سرطان به ظاهر همه ی ستارگان تشکيل دهنده ی يک صورت فلکي به يک فاصله از کره ی زمين هستند ، در صورتي که واقعيت غير از اين است ، و امکان دارد برخي از آنها ميليونها سال نوری دورتر از ديگری باشد

نامگذاری صورتهای فلکي پيش از 3000 هزار سال قبل از ميلاد توسط عربها ابداع شد و بعد به يونان و روم راه يافت اما سالهای سال همه ی صورتهای فلکي مرزهای مشخص و تعداد معين ستاره ها را نداشتند و در کشورهای مختلف شکل و شمار ستارگان تشکيل دهنده ی آنها با هم فرقهايي داشتند

تــا اينکه به سال 1930 در نتيجه ی کوششهای اتحاديه ی بين المللي ستاره شناسان حدود و مرز و تعداد ستارگان صورتهای فلکي مختلف مشخص شد ، و اسامي هر گروه برای تمام کشورها يکسان شد

در سال 150 ميلادی «بطلميوس» ستاره شناس معروف آن زمان 48 صورت فلکي را شناسايي کرد ، اما ستاره شناسان بعدی صورتهای فلکي ديگری بر آنها افزودند و امروزه هشتاد و هشت صورت فلکي در دنيا شناخته شده و مورد قبول همه قرار گرفته است و چون عربها مبتکر نامگذاری صورتهای فلکي هستند ، اغلب نامهای عربي با تغييرات جزيي که در تلفظ آنها داده شده است ، هم اکنون به کار مي روند گاهي نيز معنای آنها به زبانهای مختلف مورد استفاده قرار ميگيرند

چرا سرعتي بالاتر از سرعت نور نيست؟

تا سده نوزدهم همه تصور ميکردند برای سرعت نور زماني وجود ندارد ، زيرا ميديدند که با روشن نمودن يک چراغ ناگهان همه جا روشن ميشود و اشياء همه ديده ميشوند

دانشمندان با آزمايش های دقيق سرعت نور را بدست آوردند گروهي به وسيله آئينه دوار و گروهي با رصد سياره ها و ستاره ها، سرعت نور را در خلاء تقريبا" برابر سيصد هزار کيلومتر در ثانيه تعيين نمودند هيچ جسم مادی نمي تواند سرعتي اين چنين داشته باشد د حتي الکترونهای بسيار سريع هم سرعتشان حدود صد هزار کليومتر در ثانيه است